Współpraca w sprawach karnych PL-UETomasz Ratajczyk

Współpraca w sprawach karnych państw UE wraz z angielskim glosariuszem opracowana na podstawie aktów prawa unijnego i krajowego oraz moich materiałów tłumacza przysięgłego.

Znaczną częścią mojej pracy jako tłumacz przysięgły języka angielskiego jest świadczenie tłumaczeń dla sądów i prokuratora na potrzeby tzw. obrotu zagranicznego. Jest to zakres działań dotyczący m.in. wydawania i uznawania europejskich nakazów aresztowania i dochodzeniowych oraz bieżącej korespondencji z organami zagranicznymi. Z tego względu, po dość ogólnym omówieniu słownictwa z postępowania karnego w artykule Angielska terminologia Kodeksu postępowania karnego? Z tym słowniczkiem to prostsze niż myślisz, tym razem postanowiłem nieco bliżej przyjrzeć się regulacjom dotyczącym współpracy w sprawach kranych państw UE z organami polskimi z językowego punktu widzenia, by trochę uporządkować wiedzę. Mam nadzieję, że poniższe opracowanie zainteresuje praktykujących prawników karnistów i wszystkie osoby biorące czynny udział w międzynarodowych postępowaniach karnych (tutaj szczególne pozdrowienia należą się pracownikom sekretariatów wydziałów karnych wrocławskich sądów 😊).

Polskie postępowanie w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych

Dział XIII polskiego Kodeksu postępowania karnego określa zasady postepowania w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych (procedure in criminal cases in international relations). Zawiera on regulacje dotyczące m.in. stosunków Polski z innymi państwami członkowskimi Unii Europejskiej (European Union Member States) w zakresie pomocy prawnej i doręczeń (judicial assistance and service of documents), zatrzymania dowodów (freezing evidence) i zabezpieczenia mienia (securing property), europejskiego nakazu dochodzeniowego (European Investigation Order), europejskiego nakazu aresztowania (European Arrest Warrant), wzajemnego wykonywania orzeczeń i kary pozbawienia wolności (mutual enforcement of judgements and penalty of imprisonment), a także współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym (International Criminal Court). Oprócz przepisów prawa krajowego istnieje także szereg aktów prawnych i instrumentów Unii Europejskiej służących realizacji współpracy w sprawach karnych państw członkowskich.

Organy i instrumenty współpracy w sprawach karnych państw UE

Zasady współpracy w sprawach karnych państw UE

Nadrzędnymi zasadami współpracy w sprawach karnych (cooperation in criminal matters) wymiarów sprawiedliwości państw członkowskich Unii Europejskiej jest zasada wzajemnego uznawania (principle of mutual recognition) oraz zasada bezpośredniej komunikacji organów (principle of direct communication).

Prawo do tłumaczenia w sprawach karnych

Z punktu widzenia mojej pracy jako tłumacz przysięgły języka angielskiego szczególnie ciekawa jest Dyrektywa w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnym (Directive on the right to interpretation and translation in criminal proceedings), mająca na celu zapewnienie prawa do rzetelnego procesu sądowego. Realizację tego prawa znajdujemy np. w motywie (14) mówiącym o zapewnieniu podejrzanym lub oskarżonym (suspected or accused persons) prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnym (interpretation and translation in criminal proceedings). W motywie (15) zawarta jest wzmianka o europejskim nakazie aresztowania w kontekście obowiązku państw członkowskich do zapewnienia tłumaczenia ustnego i pisemnego osobom objętym wnioskiem (requested persons), które nie mówią w języku postępowania lub go nie rozumieją.

Europejska sieć sądowa w sprawach karnych

Na podstawie Decyzji w sprawie Europejskiej Sieci Sądowej (Decision on the European Judicial Network), w ramach Europejskiej sieci sądowej w sprawach karnych (European Judicial Network in criminal matters), zwanej też ESS (EJN), działają krajowe punkty kontaktowe (contact points) w państwach członkowskich UE. Zadaniem sieci jest m.in. ułatwianie współpracy sądowej (judicial cooperation) między sądami powszechnymi (common courts), a właściwymi organami państwowymi oraz wymiana informacji o międzynarodowych instrumentach współpracy sądowej w sprawach karnych. Realizacja zadań następuje poprzez sędziów, prokuratorów, policjantów (judges, public prosecutors and police officers) i innych urzędników zajmujących się obrotem prawnym w sprawach karnych z zagranicą.

Praca polskich sądów i prokuratur w ramach Europejskiej sieci sądowej w sprawach karnych

W Polsce obrót prawny z zagranicą (international legal transactions) realizowany jest w sposób zdecentralizowany w ramach EJN przez poszczególne wydziały sądów lub jednostki prokuratury w myśl zasady bezpośredniej komunikacji. W sądach okręgowych (regional courts) często występują samodzielne sekcje ds. obrotu prawnego z zagranicą (autonomous sections for international legal transactions) i wyznaczani są sędziowie koordynatorzy ds. współpracy międzynarodowej i praw człowieka w sprawach karnych (coordinators for international cooperation and human rights in criminal matters). Natomiast w prokuraturach okręgowych lub regionalnych (regional or provincial public prosecutor’s offices) najczęściej powołuje się działy obrotu prawnego z zagranicą (international legal transactions departments), a oprócz nich współpraca odbywa się także w ramach wydziałów organizacyjnych (organisational divisions). W ramach Prokuratury Krajowej (National Public Prosecutor’s Office) funkcjonuje Biuro Współpracy Międzynarodowej (International Cooperation Bureau), które nadzoruje m.in. wnioski o pomoc prawną (legal assistance requests) w sprawach karnych i postępowania ekstradycyjne (extradition proceedings). W skład biura wchodzi Wydział Obrotu Prawnego z Zagranicą (International Legal Transactions Division). Na stronie Prokuratury Krajowej, czytamy, że „W Polsce Europejską Sieć Sądową tworzy aktualnie 16 punktów kontaktowych, wyznaczonych w Prokuraturze Krajowej (3), Ministerstwie Sprawiedliwości (Ministry of Justice) (2) oraz w okręgach regionalnych (po 1 na poziomie prokuratur regionalnych lub okręgowych.”

Eurojust

Eurojust to Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych (European Union Agency for Criminal Justice Cooperation). Jej podstawowym zadaniem jest dochodzenie i ściganie poważnej międzynarodowej i zorganizowanej przestępczości (investigating and prosecuting serious, organised international crime) w państwach członkowskich Unii Europejskiej i poprawa współpracy organów sądowych w tym zakresie. Eurojust usprawnia m.in. wykonywanie międzynarodowych wniosków o wzajemną pomoc prawną i wniosków o ekstradycję (extradition requests). Należy zauważyć, że zakres działań Eurojustu często pokrywa się z zadaniami realizowanymi w ramach Europejskiej sieci sądowej w sprawach karnych i wciąż jest tematem debaty i ustaleń.

Europol

Europol to Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (European Union Agency for Law Enforcement Cooperation) i jest nazywany także Europejskim Urzędem Policji (European Police Office). Świadczy on pomoc dla organów ścigania (law enforcement authorities) w państwach członkowskich UE w zakresie zwalczania poważnej przestępczości międzynarodowej i terroryzmu, a do jego głównych zadań należy praca analityczna.

Prokuratura Europejska (EPPO)

Unia Europejska aktualnie rozwija Prokuraturę europejską (European Public Prosecutor’s Office), która została utworzona w 2020 roku. W założeniu ma to być niezależny organ do spraw ścigania przestępstw przeciwko budżetowi UE, jak np. międzynarodowe oszustwa VAT powyżej 10 mln EUR. Na czele EPPO stoi Europejski Prokurator Generalny (European Chief Prosecutor). Wciąż czekamy na określenie daty rozpoczęcia postępowań przygotowawczych i prac prokuratorskich przez Komisję Europejską (European Commission).

System Informacyjny Schengen SIS II

System Informacyjny Schengen SIS II (Schengen Information System SIS II) to baza danych aktualizowana przez państwa strefy Schengen (Schengen Area), stanowiąca rejestr poszukiwanych osób i przedmiotów. Umożliwia on służbom granicznym, celnym i policyjnym (border, customs and police authorities) zajmującym się kontrolami w strefie Schengen wymianę informacji o osobach poszukiwanych lub zaginionych (sought or missing persons), a także o skradzionych pojazdach i dokumentach. Służby te, a także organy sądowe i administracyjne (judicial and administrative authorities) mogą dokonać w SIS II wpisu określającego poszukiwany przedmiot lub osobę, której dotyczy na przykład europejski nakaz aresztowania.

Europejski nakaz aresztowania

Europejski nakaz aresztowania (ENA) jest wydawany w wyniku transgranicznego uproszczonego postępowania sądowego (simplified cross-border judicial procedure) i służy przekazaniu podejrzanych lub oskarżonych o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności (offences punishable by deprivation of liberty) lub w zastosowania środka zabezpieczającego (preventive measure). Europejski nakaz aresztowania przetłumaczony na język państwa, w którym ma zostać wykonany jest ważny w całej Unii Europejskiej bez względu na to, w którym państwie członkowskim został wydany (vide zasada wzajemnego uznawania). Służy uproszczeniu uprzednio stosowanych procedur ekstradycji.

Europejski nakaz dochodzeniowy

Europejski nakaz dochodzeniowy (END) (EIO) stanowi orzeczenie sądowe (judicial decision) jednego państwa członkowskiego UE służące wykonaniu czynności dochodzeniowych w celu pozyskania dowodów (obtain evidence) (np. przesłuchanie świadka (witness interview) lub informacje o operacjach bankowych (information on banking operations)) w sprawach karnych w innym państwie członkowskim. Europejski nakaz dochodzeniowy musi być przetłumaczony na język państwa wykonującego, tak samo jak Europejski nakaz aresztowania.

Glosariusz angielskiej terminologii współpracy w sprawach karnych państw UE

Po powyższym pobieżnym omówieniu polskich i unijnych zasad, organów i instrumentów współpracy w sprawach karnych państw UE w polsko-angielskim ujęciu porównawczym, wreszcie czas na to, bez czego żaden szanujący się tłumacz i zwierzę językowe nie może się obejść, czyli lista słówek – Glosariusz angielskiej terminologii współpracy w sprawach karnych państw UE 😉

Mam nadzieję, że przyda się nie tylko mi w codziennej pracy tłumacza przysięgłego języka angielskiego. Jeżeli Ci się podoba lub chciałbyś podzielić się konstruktywną krytyką zapraszam do komentowania 😊

język polskijęzyk angielski
Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol)European Union Agency for Law Enforcement Cooperation (Europol)
Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych (Eurojust)European Union Agency for Criminal Justice Cooperation (Eurojust)
Biuro Współpracy MiędzynarodowejInternational Cooperation Bureau
dochodzenie i ściganie poważnej międzynarodowej i zorganizowanej przestępczościinvestigating and prosecuting serious, organised international crime
Dyrektywa w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnymDirective on the right to interpretation and translation in criminal proceedings
dział obrotu prawnego z zagranicąinternational legal transactions department
ESSEJN
Europejska sieć sądowa w sprawach karnychEuropean Judicial Network in criminal matters
europejski nakaz aresztowaniaEuropean Arrest Warrant
europejski nakaz dochodzeniowyEuropean Investigation Order
Europejski Prokurator GeneralnyEuropean Chief Prosecutor
informacje o operacjach bankowychinformation on banking operations
Komisja EuropejskaEuropean Commission
koordynator ds. współpracy międzynarodowej i praw człowieka w sprawach karnych coordinator for international cooperation and human rights in criminal matters
krajowy punkt kontaktowynational contact point
Międzynarodowy Trybunał KarnyInternational Criminal Court
Ministerstwo SprawiedliwościMinistry of Justice
obrót prawny z zagranicąinternational legal transactions
organy sądowe i administracyjnejudicial and administrative authorities
organy ściganialaw enforcement authorities
orzeczenie sądowejudicial decision
oskarżonyaccused person
osoba objęta wnioskiemrequested person
osoby poszukiwane lub zaginionesought or missing persons
państwa członkowskie Unii EuropejskiejEuropean Union Member States
podejrzanysuspected person
policjantpolice officer
pomoc prawna i doręczeniajudicial assistance and service of documents
postepowanie w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowychprocedure in criminal cases in international relations
postępowanie ekstradycyjneextradition proceedings
pozyskanie dowodówobtain evidence
prawo do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnyminterpretation and translation in criminal proceedings
prokuratorpublic prosecutor
Prokuratura europejska (EPPO)European Public Prosecutor's Office (EPPO)
Prokuratura KrajowaNational Public Prosecutor’s Office
prokuratura okręgowaregional public prosecutor’s office
prokuratura regionalnaprovincial public prosecutor’s office
przesłuchanie świadkawitness interview
przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolnościoffence punishable by deprivation of liberty
samodzielna sekcja ds. obrotu prawnego z zagranicą autonomous section for international legal transactions
sąd okręgowyregional court
sądy powszechnecommon courts
sędziajudge
służby graniczne, celne i policyjneborder, customs and police authorities
strefa SchengenSchengen Area
System Informacyjny Schengen SIS IISchengen Information System SIS II
środek zabezpieczającypreventive measure
transgraniczne uproszczone postępowanie sądowesimplified cross-border judicial procedure
wniosek o ekstradycjęextradition request
wniosek o pomoc prawnąlegal assistance request
współpraca sądowajudicial cooperation
współpraca w sprawach karnychcooperation in criminal matters
Wydział Obrotu Prawnego z ZagranicąInternational Legal Transactions Division
wydział organizacyjnyorganisational division
wzajemne wykonywanie orzeczeń i kary pozbawienia wolnościmutual enforcement of judgements and penalty of imprisonment
zabezpieczenie mieniasecuring property
zasada bezpośredniej komunikacji organówprinciple of direct communication
zasada wzajemnego uznawaniaprinciple of mutual recognition
zatrzymanie dowodówfreezing evidence

Niektóre przedmiotowo istotne akty prawne
  • Konwencja o wzajemnej pomocy w sprawach karnych pomiędzy państwami UE
  • Decyzja Rady 2008/976/WSiSW z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie Europejskiej Sieci Sądowej
  • Decyzja Rady 2009/426/WSiSW z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wzmocnienia Eurojustu i w sprawie zmiany decyzji 2002/187/WSiSW ustanawiającej Eurojust w celu zintensyfikowania walki z poważną przestępczością
  • Decyzja ramowa Rady z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między Państwami Członkowskimi
  • Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/64/UE w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnym
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/794 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol), zastępujące i uchylające decyzje Rady 2009/371/WSiSW, 2009/934/WSiSW, 2009/935/WSiSW, 2009/936/WSiSW i 2009/968/WSiSW
  • Rozporządzenie Rady (UE) 2017/1939 z dnia 12 października 2017 r. wdrażające wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej
  • Rozporządzenie (WE) nr 1987/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 roku w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II)

 

Źródła internetowe

 

Bibliografia
  • „Metodyka pracy w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych”, red. J. Gemra, Warszawa 2013, C.H. Beck,
  • The Code of Criminal Procedure. Kodeks postępowania karnego”, J. A. Adamczyk, Warszawa 2018, C.H. Beck,
  • opracowanie własne,
  • Zawiadomienie Komisji z dnia 28.9.2017 r. „Podręcznik jak wydawać i wykonywać europejski nakaz aresztowania”, Bruksela 2017, Komisja Europejska

 

Jeżeli podoba Ci się ten post, będę wdzięczny za komentarz i udostępnienie na Facebooku i LinkedIn. Daj znać, jeżeli brakuje Ci w sieci informacji o jakimś zagadnieniu z pogranicza prawa i języka angielskiego – chętnie pomyślę, jak mogę pomóc 😊

Jeżeli chcesz dostawać informacje o nowych postach w newsletterze, zostaw swój adres email poniżej.